ظاهرا اين رودها در تمام مسير خود به يك نام خوانده نمىشده‌اند . ابن خردادبه دربارهء رود نهروان گويد : « سرچشمهء آن از كوهستانهاى ارمنستان است و از آنجا به باب صلوى جارى مىشود و در آنجا به نام تامرّا خوانده مىشود و از قاطولها هم آب‌گيرى مىكند و چون به باجسرى رسيد نهروان خوانده مىشود و پايين‌تر از جبّل به دجله مىريزد « 1 » . و ياقوت در بناى بغداد از قول دهقان روستاى بغداد خطاب به منصور در وصف اين محل من جمله گويد : « . . . طرفه‌هاى هند و چين و بصره و واسط از راه دجله به اينجا مىرسد و ميره ( - ارزاق ) ارمنستان و آذربايجان و آن نواحى از راه تامرّا « 2 » . » و هم او در ذيل تامرّا گويد : تامرّا و ديالى هردو نام يك رود هستند « 3 » و در ذيل ديالى كه آن را با الف كوتاه ( مقصوره ) يا فتحه كشيده ضبط كرده كه تلفظ آن مانند دياله فارسى است گويد ديالى رود بزرگى است نزديك بغداد و آن رود بعقوباى بزرگ است كه در كنار بغداد روان است و اين رود مرز بين جادّه خراسان و نهر الخالص است و اين رود بعينه همان رود تامرّا است « 4 » . تسوى اربل اين تسو همان محلى است كه امروز هم به نام اربل يا اربيل خوانده مىشود و در تقسيمات كشور كنونى عراق به نام لواء اربيل معروف است كه بين لواء سليمانيه و لواء كركوك قرار دارد . و چون در تقسيمات كشورى و حدود آنها معمولا تغييراتى روى مىدهد نمىتوان به طور قطع حدود اين « لواء اربيل » كنونى را با تسوى اربل دوران ساسانى از هرلحاظ منطبق شمرد . لواء اربيل جزء كردستان عراق است ، اين‌جا از قديم هم كردنشين بوده . ياقوت هم كه آنجا را ديده آن را به همين‌گونه معرفى كرده و گويد با وجود بزرگى و گستردگى آن باز بناها و طبيعت آنجا به دهات همانندتر است تا به شهر « 5 » .

--> ( 1 ) . المسالك و الممالك ص 175 . ( 2 ) . معجم البلدان ، ج 1 ص 681 . ( 3 ) . معجم البلدان ، ج 1 ، ص 812 . ( 4 ) . معجم البلدان ، ج 1 ، ص 638 . ( 5 ) . معجم البلدان ، ج 1 ، ص 186 - 189 ، شايد بى مورد نباشد كه به عنوان مثال براى مطلبى كه در